viernes, 15 de febrero de 2008

Me duele la cabeza

Son las tres de la mañana y pese a llevar cuatro horas en la cama no logro dormir. Estoy tumbado, con los brazos pegados al cuerpo, las piernas estiradas, a oscuras, y me duele mucho la cabeza.
Tengo siempre en la mesilla una botella de plástico de un litro, que relleno más o menos cada dos días con agua fresca. Me la apoyo en la frente, la dejo quieta, separo la mano, y, como se sostiene, vuelvo a colocar el brazo donde lo tenía.
Estoy, por tanto, tumbado boca arriba en la cama cuan largo soy, los brazos extendidos a lo largo del cuerpo, muy quieto, y con una botella fría apoyada en la frente, pese a lo cual no se me calma el dolor.
Ayer hice el último examen de septiembre y resultó ser un fracaso, pero como si no me importara en absoluto, hoy he ido a la Trama y me he gastado treinta euros en dos libros, dos libros cualquiera que no me van a cambiar la vida, ni me van a hacer mejor persona, ni responden a ninguna necesidad específica (ni tienen nada que ver con mi carrera, excuso mencionarlo). Me he tumbado en la cama a las once, y me he puesto a leer uno de ellos, un libro japonés, imaginaos qué lejos me queda. Y ahora me duele la cabeza.
El frío no parece surtir efecto. No me hace absolutamente nada. Giro la cabeza con la mayor violencia posible, y la botella se acaba cayendo al suelo. Pienso en la posibilidad de que ahora mismo, por el golpe, se haya movido el tapón y un reguero constante de agua esté mojando la alfombra y el piso de madera.
Me muevo en la cama, me acurruco de lado.

"Hierro 3"


"Hierro 3" es una película silenciosa. Una película de actos, de gestos, de sonrisas muy escondidas. De gente callada.
Por explicar la historia, os digo que él entra en casas vacías no para robar, sino para dormir en ellas, ver la televisión y jugar un poco a inventarse otra vida. Como compensación, intenta reparar cualquier cosa que vea estropeada, recoge, riega las plantas o lava a mano la ropa.
Ella, por su parte, vive en una de esas casas vacías. Y no la llena, no hace que deje de estar vacía. Es casi una sombra de chica, callada, inexpresiva, muy triste, muy poca cosa. Él, que vive de no ser visto, de no existir tampoco, se compadece de ella y se enamora.
Para estar con ella, que es una sombra, el protagonista acaba asumiendo la decisión de convertirse en un fantasma, un susurro de ropa rozándose, un leve sonido de pasos, una sombra él tambien. Acaso un enamorado que sólo se muestra a su amada, acaso una historia de amor oculto, o acaso sólo un sueño en la mente de la chica. Quién sabe.

Vila-Matas: Recuerdo


Me ha visitado un recuerdo de Vila-Matas a punto de inventarse a Montano.
Ha sido extraño porque no creo que distinga fisicamente a Vila-Matas, y de hecho a quien vi fue a una mujer joven, de pelo corto mojado, vestida con camisa blanca y una corbata fina de color negro, igual que el cinturón, y unos pantalones bombachos que dejaban ver sus tobillos por encima de los zapatos bajos. Destacaban, sin embargo, y por encima de todo, sus ojos de lascivia y rabia, sus dientes mordiendo el cigarrillo, y sus orejas puntiagudas.
Quizá por sus orejas he sabido de un vistazo que ella era Vila-Matas, imaginando que tenía un hijo enfermo de literatura, y he comprendido por ello tanto la ira como la determinación que se le nota en los ojos.
Ha sido extraño porque lo que vi fue simplemente la "Mujer de un pintor", de August Sander, portada del Mal de Montano, y me he quedado mirando la foto hasta que estuve seguro de que ya no lo molestaría.
De hecho, fue él el primero que me habló:
- ¿Montano?- preguntó, despistado- ¿Eres Montano?
- No, soy Vila-Matas- le contesté. Pero él no me hizo caso, y siguió hablando: No puedes ser Montano. Soy tu padre y no te dejo ser así. Y tampoco te dejo ser Vila-Matas. ¿Quién soy yo, si no?
- Te dejo ser quien quieras, te dejo ser Hemingway, o Walser, o, si no te molesta, podrías ser Rosario Girondo una vez más. Entonces no serías mi padre, sino mi madre...
- ¿Qué pretendes, Vila-Matas: imitarme, sustituírme, citarme...?
- Pretendo traicionarte constantemente hablando de mi angustia de escritor, de que el boli me tiembla en la mano y en ocasiones las palabras confabulan para atacarme. Y quiero vampirizarte, si no te importa que use esa palabra.
- Bueno, supongo que es justo...

Comida fóra (... e II)


Cando volvemos de comer, encontramos a un vello sentado nun sillón, na mitade e mitade da acera. Xa o teño visto máis veces.


Acabamos, sabe Dios por qué, falando da palabra lobotomía.
Meu pai sostén que tén que ver cos lobos (é de ciencias, que lle vamos facer). Eu dudo entre que teña que ver coa cabeza (algún tipo de operación sádica e siniestra que se lle practica ós tolos pa que non molesten), ou coa boca (algo me sonaba de que tiña que ver, bueno, coa capacidad da fala, ou algo así)
- A verdad é que, ahora que o dices, sónanme as dúas...
- A miña opción non a contemplas, ¿non?. Porque podíamos facer un trato: cámbioche mitad do lobo por mitad do cerebro. Desa maneira teremos razón a medias os dous...
- A túa opción non a contemplo. Pero véndoche por un euro a capacidade da fala
- Como sigas así non vai haber trato.
- A ti o que che pasa é que te acabas de dar conta de quea lobotomía é a operación esa, máis ou menos, que lle facían a Jack Nicholson ó final de Alguien voló sobre el nido del cuco
Meu pai sonríe. "Cándo coño viches tu esa película"-dice. E eu sonrío e penso que xa está todo dito, aínda que non tou seguro, así que non sigo falando por si acaso.


Cando chegamos á casa, miña mai tira de enciclopedia:
LOBOTOMÍA:f Intervención neuroquirúrgica consistente en seccionar parte de las fibras nerviosas de un lóbulo cerebral, aplicada en enfermos mentales.
Tamén se lle aparecen, navegando un pouco unhos parágrafos máis aló, dúas palabras que me anoto mentalmente nunha tira de papel que me cosín no interior do bolsillo do meu pantalón:


logorrea e logomaquia



dúas palabras para grabarse. Ahí volas deixo

Comida fóra (I...)


No bar Cotá dan comidas. Especialidade en callos. Según nos dixo meu pai, o que empezou a cociñalos foi o seu seu dono de toda a vida, un home vello e serio, que mantiña apenas o bar dando de comer ós labradores que viñan á ciudad, máis ou menos unha vez por semana, e os días de festa, polos callos, pero sobre todo porque era barato. O caso é que foi collendo sona, e as putas do barrio chino, que queda mui cerca, empezaron a frecuentalo.

O home serio e mustio, pouco a pouco, a base de telas todo o día metidas no bar, empezou xa non sólo a perder ós seus clientes habituales, sinón tamén a collerlles afición ás boas das putas, nas que, polo que perece, cada día gastaba máis diñeiro...
Bueno, para qué seguir, tuvo que acabar vendendo o bar. Ahora é un putero, un borracho e un desfeito social, pero xa non é nin mustio, nin serio, nin tan vello siquiera.
Os seus donos actuales conservan da etapa anterior unha maneira rural de face-las cousas: cuchillos con mango de pau, viño da casa servido en xarras, carne ó caldeiro, café de pucheiro ós postres. A xente vai alí, máis que a comer, a intentar recordar as comidas na súa aldea, a sentirse campechano, comer a empanada coas mans, falar gallego, e, en fin, regresar ás súas orígenes... Cando entramos, un home calquera saluda efusivamente a meu pai (¡Que aproveite, Ramalleira!), e el responde rápido, pero eu, que o conozo, noto que non tén nin idea de quén é. Eso é o ejemplo do ambiente do bar.
Hoxe había, aparte dese home, tres familias normales, mui claramente definidas (unha parexa vella; a abuela, os pais e a neta; unha parexa nova). Tamén había catro personas sentadas á misma mesa; sobre estas tuvemos un debate, porque había unha parexa de cincuenta anos, acompañados por un rapaz e unha rapaza de unhos trinta ano: miña mai dicía que eran irmaos, porque el se parecía a seu pai, e ela a súa mai, pero fixéronse unha carantoña, é déronse un chucho. Incesto?
Tamén había un grupo de amigos que parecían borrachos antes do primeiro vaso de viño... Pero estoume desviando: o que quería conter é que tamén había unha parexa de pijos cuarentós, destes que non son capaces de aceptar que o tempo pasa: ela quedárase estancada nos vinte: roupa de U de colores chillóns, moreno, pelo castaño teñído de rubio; el, na adolescencia: pásase toda a comida facéndolle bromas ó seu fillo,pedíndolle que lle encenda os cigarros, queimando palillos e alambres, e papeles (extraña obsesión que lle está traspasando ó seu fillo: ós postres sorpréndeo intentando queimar o mango de madeira do cuchillo).
A muller, como boa veinteañera, compórtase coma unha irmá maior do seu marido adolescente, e está lonxe de comportarse coma unha mai co seu fillo. O fillo berra muito. Súbese cos pés á mesa, arma muito escándalo e berra muito, pero seus pais non lle dicen nada, aplauden as súas tonterías e pouco máis.
Quen tamén berra muito é o meu veciño. É unha persona violenta, que está enemistada con toda a comunidad, porque, desde que chegou, amenaza con pleitos, chilla nas reunións, presume de coche e de sueldo...
O meu veciño berra muito. Ontes cando taba escribindo, aqui no ordenador, tan tranquilo, sobresaltáronme gritos destemplados: "¡Hijo de puta! ¡Rastrero cobarde! ¡Hijo de puta, sube si tienes huevos, no te escondas!..." O seu pai era un mineiro asturiano que acabou na cárcel despois de matar a un home, e a súa mai, unha extremeña, simpática, que, pobriña, sabe Dios qué pinta nesa famillia.
Nada tan distinto a eles coma un cuarentón imbécil e presumido que se peina con gomina para oculta-la alopecia e unha mai pija. Sin embargo, mentras o neno sigue berrando, e saltando e en general jodéndome a comida, sonrío e mentalmente dígolle: "Téñote calado. Acábote de ver: sei como vas a ser dentro de cuarenta anos"

Vila-Matas: Sesiones de diván

Hay algunas noches en las que las paredes de mi habitación en Rialta se me caen encima y tengo que escapar y acabo delante de la puerta de Lucía.
Y le pido, por favor, que me deje pasar. Prometo no hablarle de Joyce y no volver a frecuentar la Shakespeare & co., prometo sólo hablarle de mí, de un escritor canoso, cansado y con barba que, como Rimbaud, quería beber licores fuertes como metales fundidos. Prometo necesitarte y sí, una rosa es una rosa es una rosa, pero déjame entrar, por favor. 
Se hace a un lado y me deja hablar durante horas, pelearme y cansarme, y cortarme los dedos con el sedal, y sentirme, en definitiva, un viejo pescador con un gran pez. 
Voy notando que cada vez pesa menos, que cada vez tira menos; la lucha se amaina, y, mientras todavía contemplo su piel brillante, empiezo a comprender que dentro de mi gran pez no hay nada, que está vacío como las cosas sin sentido; gracias a Lucía, sin necesidad de un tiburón, comprendo que nunca existió y me vuelvo tranquilo a mi habitación, arrastrando no el esqueleto del pez que nunca hubo sino la piel, la brillante imagen de escritor torturado y asocial. 
Y me siento tan feliz y simple, la brisa del océano baña mi rostro y paso deseos de soltar mi carga, pero me entra el miedo, y temo que entonces no seré más que un estudiante solitario de Caminos en un bote en el Gulf Stream que hace 84 días que no recoge un solo pez.

Vila-Matas: Un juego

Para empezar en serio de una vez por todas, supongo que tendré que confesarme: veréis, quiero que juguemos a que soy un escritor.
Yo jugaré, aunque sea solo, a verme como un irredento letraherido, un lúcido escritor con algo que decir y con talento para hacerlo. Por ejemplo, en breve planeo reflexionar sobre el estado de la literatura, los topos de Pico, la carretera perdida, Nosferatu, y otros asuntos de interés.
A ver si lo explico bien: no voy a ser un escritor cualquiera, jugaré a que soy Vila-Matas. (¿Que no lo conocéis? Mejor, no lo hagáis: soy egoista y lo quiero para mí solo). Os contaré de vez en cuando mis anécdotas de joven aspirante a escritor viviendo una vida bohemia, y quizás consiga confesaros alguna vez, en serio y contundentemente, mi mal de Montano y, en fin, trataré de contaros todas las mentiras del mundo para deciros la verdad.
Más que un juego, para mí esto representa un desafío. Quizáis lo entendáis si abro al azar algún libro de Vila-Matas y os leo algo en voz alta. Por ejemplo:
"A comienzos del siglo XXI, como si mis pasos llevaran el ritmo de los conjuradosde la muralla china, noto el frío habitual de estas horas y de esta época en esta casa y me enciendo la estufa y me cubro los hombros con un chal y deambulo mentalmente con los ojos cerrados y me pregunto qué llevo en mí de desconocido. Estoy en mi casa, pero también en una carretera perdida. Con mis hogareños jarrones, pero frente al abismo. Llamadme Walser"
¿Comprendéis ahora contra quién compito?
Por vuestra parte, si estáis ahí, si tenéis ganas, también para vosotros hay un desafío que podréis aceptar. Os pido que me creáis y me déis la razón como a un loco, os pido que me admiréis en secreto, y que, desde vuestra casa, me acompañéis a las carreteras perdidas donde da el sol todo el día.... y ya no sé si me explico, pero quiero aclarar que os pido que me dejéis jugar y chapotear en el agua aquí en la orilla, donde estoy lejos de peligro y no molesto a nadie, para que así pueda seguir pareciendo ahí fuera la persona normal que todos sabéis que soy.
Acabo de traicionar a Vila-Matas invocando la angustia del escritor, pero le prometo mentalmente que es la última vez. Sólo quería dejar esto claro.
Los que habéis llegado hasta este párrafo, mojados hasta las rodillas, todavía no tendréis muy claro cómo quiero que juguéis a mi juego, qué tenéis, por ejemplo, que hacer, la próxima vez que me veáis...
Me acuerdo de Gombrowicz: "Si queréis expresar que os gustó mi obra, tocad sencillamente, al verme, vuestra oreja derecha". También de Kafka, en una carta a Max Brod: "No debes decir que me comprendes".
Bueno, yo lo dejo a vuestra elección. Aunque también es cierto que una parte de mí, supongo que será la vanidad, está deseando acabar este texto con una frase: "Llamadme Vila-Matas"
- Llamadme Vila-Matas