miércoles, 24 de abril de 2013

As costuras do guión

Un vai aguantando millor ou peor todo o que a vida lle pon por diante ata que de repente lle ve as costuras ó guión.
Coma Fran o outro día, na porta da confitería. Tomáramos un café a media tarde e despois volvéramos camiñando á casa, falando, tranquilamente; pero dímonos conta de que nos olvidáramos un paraugas. Corrimos de volta e, to our credit, conseguimos chegar menos de dez minutos despois de que pechase, aproximadamente.
E a min non me molestou, non demasiado, unha anécdota máis que contar aquí ó fin e ó cabo, pero Fran realmente tomouno coma unha derrota personal, porque el xa o sabía, el xa se dera conta antes de botarse a correr, antes de levantarse aquel día incluso, de que a cafetería non podía non estar pechada.
Vouvos contar unha historia, pero antes teño que pegar un rodeo bastante grande, que vai empezar, ademáis, cunha frase moi suculenta; pero vouna deixar abandonada na cuneta moi pronto, non vos faigades ilusións.
Meu pai viaxa a menudo ó estranxeiro e recibe frecuentemente cartas do xulgado. Cartas certificadas enviadas a través de Correos, o que significa, como todos saberedes, que si o carteiro non me pilla na casa no momento que entrega a carta déixame un xustificante deses amarelos para que meu pai vaia a recollela á oficina da calle Mallorca.
Ben, o do xulgado xa queda dito. Naide mencionou Suíza nin "caso Campeón", todo controlado, non se mancou naide. Ahora é cando deixo colgado no aire este comezo prometedor e vos pregunto, por desvia-la atención pero tamén porque é o nome da sección, si a estas alturas sabedes cál é o nivel de frustración equivalente a andar por un prado cheo de rastrillos.
Evidentemente, era cuestión de tempo que o carteiro viñese traerme un paquete e me pillase durmindo, e acabou por pasar; así que pola tarde fun a Correos co resguardo e cunha fotocopia compulsada do DNI de meu pai. Non moi confiado, soamente como tentativa. Aquel primeiro día fixéronme volver á casa coas mans vacías porque o resguardo non iba firmado.
Volvín ó día seguinte indignado coma un pingüino de Adelia, non exactamente pola mañá pero con fuerte viento de Levante, armado coa fotocopia do DNI (compulsada, menciono de novo) e o resguardo, asinado esta vez; cunha firma lixeiramente distinta cá do DNI de meu pai, admítoo, pero suficientemente parecida como para que colase durante anos en boletíns de faltas do instituto, por poñer un exemplo. Despois de examinala detidamente, negáronse a entregarme o paquete, outra vez, porque decidiron que a firma non se parecía dabondo á do DNI e podía estar falsificada.
Así que por segundo día consecutivo volvín á casa coas mans nos petos, sentíndome atascado no medio do campo dos enciños e sin saber moi ben onde pisar; por non seguir coa mala racha, deixei pasar un día sin facer nada.
Cando volvín á oficina, fresco e con ánimos renovados, intentei unha aproximación distinta. Entrei cun sorriso de boa persona, expliqueilles que meu pai estaba no estranxeiro e non tiña moita maneira de que me volvese firmar o resguardo, e dixéronme que non había problema, que o único que tiña que facer meu pai era mandar un documento no que me dese permiso expreso para recolle-lo paquete, asinado cunha firma igual ca do DNI, e cando xa parecía que podía salir tranquilamente da situación sin preocuparme demasiado en onde pisaba, a de Correos engadiu: "...vía fax."
E hasta aquí o nivel de frustración equivalente a camiñar por un prado cheo de enciños. Encontras un problema que pensas que poderás solucionar facilmente, das un paso decidido nunha dirección e lévaste un golpe na cara co mango do rastrillo. Despois, descolocado polo golpe, das un par de pasiños cortos hacia atrás e recibes outra no lombo. E máis ou menos con esto, eu xa tería dabondo: salería a gatas da situación como boamente poidese, escribiría rapidamente un texto e despois edítaaríao moi, moi lentamente, e publicaríao aquí, for your mild amusement.
Non vos contaría que para non tocarlle as narices a meu pai, que estaba ocupado nese país que desde logo que non é Suiza, escaneei a fotocopia compulsada do DNI, recortei a firma con Photoshop, escribín o texto nun documento de Word e peguei o jpeg da firma ó final do documento, e despois mandeino vía fax, porque tiña que ser vía fax, desde un locutorio que hai nos anos 80, xusto a medio camiño entre a miña casa e a calle Mallorca; non volo contaría, claro, porque esa parte xa non sería narrativamente interesante, e porque probablemente sexa ilegal e ademáis non o fixen así. En fin, como empecei dicindo, un vai aguantando millor ou peor o que a vida lle pon por diante e facendo o posible por recolle-las cartas de seu pai.
Pero o caso é que a miña moza, Adri, comproume un libro como regalo de cumpleanos. Encargouno na FNAC de Barcelona antes de virse de vacacións de Nadal, e mandoumo directamente ó piso a Lugo por non traelo na maleta.
O regalo non deu chegado en tódalas vacacións, o cual xa foi un pouco frustrante de por si, pero un día a mediados de Xaneiro, cando ela xa estaba de volta aló, o carteiro pasou pola miña casa. Timbrou ó porteiro e eu contestei. Supoño que esperábades que non estivese ou que me pillase durmindo e o tipo me tivese que deixar un resguardo; pero non, contestei, eu cumplín coa miña parte. O carteiro, sin embargo, fixo algo que non lle tocaba: preguntoume si vivía alí Adriana T.
Non me esperaba aquelo e non o acababa de entender, así que lle abrín o portal sin contestarlle. Cando chegou ó meu piso non traía ningún paquete. Explicoume que a partir de determinado peso non repartían a domicilio, que tería que ir recollelo á oficina de correos.
E nese momento, dinme conta. Como cando adivinas o asesino dez minutos antes do final do capítulo na serie de policías, vin perfectamente claro o que pasaría, encontrei o guión porque a trampa era moi obvia, a regla aquela do peso parecía unha improvisación a última hora do guionista mentras o carteiro subía no ascensor para que o paquete desaparecese da escena.
Despois deso, o guión estaba claro: o carteiro daríame un resguardo no que figuraría, por erro, o nome de Adri como receptora en vez de como remitente. E eu intentaría ir recollelo solo co resguardo e non me deixarían. E firmaría, por si acaso colaba, pero sospeitarían da firma e tería que chamar a Adri para que me mandase unha autorización por escrito. Vía fax. Adri non encontraría un fax porque vive no século XXI, e tería que escanear o seu DNI para mandarmo, pero nin siquiera tén impresora na súa casa porque francamente ¿quén imprime estes días?; así que, entre medias, tardaría unha semana máis en recibir o regalo.
Todo eso pasaría -soupeno naquel mesmo momento- porque xa estaba escrito e tiña que pasar así, igual que a confitería non podía non estar pechada.

viernes, 12 de abril de 2013

"Why climbing", de George H. L. Mallory

"La primera cuestión que me preguntarán y debo tratar de responder es esta, '¿Para qué sirve escalar el Everest?', y mi respuesta debe ser inmediata: 'No sirve para nada'.
No existe ni el más mínimo prospecto de ganacia. Bueno, puede que aprendamos algo sobre el comportamiento del cuerpo a grandes alturas, y posiblemente los médicos puedan emplear nuestras observaciones en el campo de la aviación. Pero nada más saldrá de esto. No traeremos ni un trozo de oro o plata, ni carbón ni hierro. No encontraremos un metro de tierra en el que cultivar cereales para producir comida. No sirve para nada.
Así que, si no entiende que hay algo en el hombre que responde al desafío de la montaña y va a su encuentro, que su lucha es la lucha misma por la vida, hacia arriba y siempre hacia arriba, entonces no verá para qué vamos.
Lo que sacamos de esta aventura es simple felicidad. Y la felicidad es, después de todo, el fin de la vida. No vivimos para comer y ganar dinero. Comemos y ganamos dinero para ser capaces de disfrutar de la vida. Eso es lo que la vida significa y para lo que la vida sirve"

Alors...

- No sé si te lo he contado alguna vez, pero durante mucho tiempo creí que la Marsellesa empezaba "Alors, enfants de la Patrie", en lugar de "Allons...". Y me parecía que tenía sentido... Quiero decir, le intuía un significado... que no es el que tiene si lees lo demás, claro, pero sólo tarareas los dos primeros versos, así que nunca te enteras.
- ¿"Alors, enfants de la Patrie, le jour de gloire est arrivé"?
- Parecía una llamada a la reflexión nacional: "Pues bien, hijos de la Patria, el día de gloria ha llegado..."
- ¿"...id vosotros que yo estoy muy cansado"?
- No, no, más bien: "...estamos en nuestro momento de gloria, estamos tocando techo como nación y a partir de ahora -no os dejéis llevar por la euforia, por la música triunfalista y toda esa fanfarria- a partir de ahora todo va a ser una larga cuesta abajo"
- "... hasta que llegue Robespierre y os guillotine a todos."
- Pues sí.
- Mola. Igual se pueden hacer más versiones así... ¿qué tal "dehors, enfants de la Patrie", por ejemplo? "Restez dehors, enfants, escondeos que nos vamos a enfrentar a la tiranía, que está izado el pabellón ensangrentado y no queremos a niños jugando por aquí..."
- Pues es otro himno con el que estaría de acuerdo. Más que con el de verdad, de hecho. Es el himno de un país que se preocupa por tí en vez de darte ánimos estúpidamente para que te mates por él, es básicamente un primer paso hacia el estado de bienestar.

miércoles, 27 de marzo de 2013

Los bucles son otro tipo de instantes infinitos


Madurar viene a ser una profecía autocumplida que consiste en convencerte de que lo has hecho; por eso es peligroso saber dónde has dejado escondido tu diario de hace diez años.
En mis sueños escribo y soy feliz. En la mayor parte de ellos es lo único que hago, aunque en otros incluso tengo novia. Cuando recuerdo los sueños de mi padre escribo, estudio ingeniería de Caminos y soy feliz (me da tiempo a todo, son sueños largos). Por supuesto, no soy tan feliz como si lo único que hiciera fuera escribir, pero si infinitamente más que si sólo me dedicara a la ingeniería.
Cuando despierto de mis largos sueños son las ya once o las doce de la mañana. Hace quince días que me prometí madrugar, y de hecho programé la alarma del teléfono móvil para que sonase a las ocho. Las primeras mañanas no reconocía el sonido y despertaba a toda la casa; lo apagaba mi padre, cabreado, pero por lo menos luego llegaba a tiempo al trabajo. Luego ya aprendí a silenciar la alarma durmiendo, y a levantarmea las once o a las doce.
Casi lo prefiero así, no sé, casi prefiero estar dormido a estar despierto, porque de momento, mientras no me empiece la carrera, me aburro mucho por el día. Todas las mañanas desayuno como un rey, si señor, y todas las mañanas me ducho y me lavo el pelo, porque no sé qué más hacer. El pelo.
Llevo sin cortármelo desde hace cuatro meses, y mis padres comienzan a tener ilusiones de que lo vaya a dejar largo, que es algo que les hace ilusión sabe Dios por qué. En cuanto a mí, lo quiero cortar, y  el día que me levante temprano va a ser lo primero que haré, después de desayunar y bañarme.
Tengo un montón de ropa que no uso, pero es que cuando, después de bañarme, me cuelgo en la puerta de mi armario buscando ropa para ponerme me entra una especie de angustia ante el folio en blanco y acabo cogiendo el mismo pantalón vaquero del día anterior, los mismos tenis azules. Hay días en los que incluso me pongo una camiseta azul, y parece que lleve un uniforme.
Tras adecentarme, veo la televisión durante horas, concentrado, sin descanso, apenas las paradas para comer, mear y esas cosas necesarias... Si me canso de no hacer nada, me voy al ordenador. Lo enciendo, abro un documento de Word, y me entonces me entra una especie de angustia de armario.
En mis sueños no escribo y soy feliz, corrijo, tengo la habilidad de soñarme ya escritor, y de hecho consagrado, y así sí que me duermo a gusto.
Supongo que, en definitiva, me sueño respetado y eso es normal, pero cada vez tengo más claro que me tengo que buscar otra razón por la que me respeten, porque no valgo para escribir. Cuando me siento frente a la pantalla tengo un brote instantáneo en el que creo que me vuelan las ideas y estoy eufórico, pero luego empiezo a teclear y se me cae el mundo encima de las manos, en cada movimiento de cada dedo sobre el teclado soy consciente del peso de toda la columna de aire sobre él...
Escribo frases boqueando desesperado, ahogándome en el aire sobre mis dedos, y luego paro, releo, borro, reescribo, leo, reborro y cierro el documento con ganas de llorar. Para no pensar mucho en ello me meto en el Messenger, pero no hay nadie. Bueno, miento, normalmente siempre hay alguien conectado, pero lo cierto es que yo nunca tengo nada que decir, lo cual es normal, teniendo en cuenta que no salgo de casa, así que ni siquiera saludo a la gente.
Para no irme a ver la televisión otra vez, vuelvo a abrir un documento de Word, pero ya ni siquiera tengo ese momento inicial de euforia, simplemente me quedo mirando mis manos perfectamente dispuestas sobre el teclado. Nada. Aprieto todas las teclas a la vez. Cierro (¿quiere guardar los cambios?-No, por Dios).
No puedo escribir en el ordenador. Es tan impersonal, tan... ingenieril. Pienso que debería escribir en libreta, o en folios, con bolígrafo, haciendo ruido mientras araño la hoja.
Así que me voy a mi cuarto, pongo la radio para tener algún sonido de fondo, despejo todos los libros de mi escritorio y abro una libreta, cayendo justo en una hoja que tengo rayada.
La arranco y la parto en dos mitades, y hago lo mismo con cada uno de esos trozos, doblándolos cuidadosamente hasta que una esquina casa con la otra, pasando velozmente la punta del dedo índice y la uña del pulgar sobre la doblez, y al tiempo que coloco las palmas extendidas de mis manos sobre cada uno de las mitades del trozo de papel para después separarlas poco a poco, me miro las uñas y pienso que debería cortármelas.
Cuando vuelva del peluquero. Llegaré a casa con el pelo corto, me ducharé y me cortaré las uñas y me pondré la camisa y saldré de casa hecho una persona nueva. Sigo rompiendo el folio en pedazos pequeños, que tiro a la papelera. Oigo por la radio que el Deportivo está perdiendo, en Riazor, así que me voy a la televisión a ver el partido.
Cuando llega mi padre del trabajo, yo sigo viendo la televisión en el salón. Él me saluda y me pregunta si he repasado matemáticas, o si he estudiado dibujo.
Empieza a hablar. Me dice que en primer año de Caminos hay dos asignaturas que vienen de las matemáticas, y que son las más difíciles. Dice que las integrales se me han olvidado, y nadie regala nada, los profesores van a pasar por ellas como trenes, sin mirarnos a la cara ni aprenderse nuestros nombres, y tengo que llevarlas muy claras.
Yo asiento sabiendo que tiene razón, y me avergüenzo de haber perdido la tarde en vez de dedicarme a cosas serias. Cuando aparece mi padre recupero la consciencia, recuerdo los miles de cosas productivas que podría haber hecho. Me da pena mi padre, sé que está triste por mi culpa.
Apago la televisión furioso conmigo mismo y me vuelvo a la habitación, y está desordenada, hay un montón de libros encima de la cama y me he dejado la radio y la luz encendidas. Empiezo a recogerlo todo, pero mi madre me llama para cenar, así que lo dejo a medias y voy.
Ceno bien, como un rey, sí señor, y me voy a la cama a soñar que soy escritor, estudio Caminos, tengo novia y soy feliz.

martes, 15 de enero de 2013

Consellos dun experto no campo dos rastrillos

Fran estábame esperando no meu portal baixo a choiva, coma un cadelo abandonado. Metino debaixo do paraugas e fumos dar unha volta.
Empezou a falar inmediatamente. Levaba unha mala racha, e mentres andábamos foime desgranando unha serie de problemas máis ou menos graves que lle caían encima coma un barruzo constante e contra os que non acertaba a saber qué facer.
O máis importante, o que sobrevolaba todo o seu monólogo, era o paro; volvía unha e outra vez a el. Levaba demasiado tempo buscando traballo e estábase quedando sin enerxías para seguir mandando currículos e  levantándose da cama tódolos días ás oito da mañá sin ter adonde ir. Estaba bloqueado, desanimado, necesitaba un empuxón. E, pese a que son aproximadamente tan pouco indicado para ese menester coma un delfín para da-la hora, tocábame darllo a min.
Creo que fun de bastante axuda, que conste: repasamos o seu currículo e encontramos varios apartados nos que o podería mellorar; buscamos maneiras productivas de que pasase o tempo sin estar encerrado na casa e cursos que podería facer, e el ó principio todo o que me contestaba era "estaría ben que, a ver si un día destes" e vaguedades así, pero pouco a pouco fun acorralándoo e agobiándoo e chegamos a un punto de excitación nerviosa no que todo era urxente; íbamos cambiarlle a vida aquel mesmo día, todo era importante e ó salir da cafetería volveríamos correndo á miña casa a apuntarnos ó examen do Advanced e buscar un curso de alemán, e eso soamente para quentar motores.
Despois tíñamos que ir ó cine ver "Los diarios del ron", que resultaba bastante anticlimático pero as entradas xa estaban compradas. E ademáis a sesión era ás nove e solo tíñamos unha hora libre, pero íbanos dar tempo a todo, incluso a cenar algo na casa, solo tíñamos que correr. Así que salimos da Ramón atropellando vellas, cruzando semáforos en ámbar e saltando sobre o capó de carritos de bebé porque non había tempo que perder. Recorrimo-la Rúa Nova, salimos da Muralla, cruzamo-la Rue Amyot e seguimos correndo polo 18 de Julio ata a altura da Divina Pastora, e nese momento púxose a chover.
E Fran, que iba algo por diante de min, detívose para esperarme e abrigarse debaixo do paraugas pero eu, como é esperable,  deixáramo na confitería.
Volvimos por el, claro. Mollándonos. Todo o rápido que puidemos, que non é moito decir porque unha vez que se nos pasara a efervescencia do momento dímonos conta de que estábamos cansados de narices.
Cando chegamos de novo á confitería Ramón xa pasaban das oito e estaba pechada.
Fran sorría porque el xa o sabía. Estaba pasando unha desas rachas nas que os problemas simplemente che caen encima, un detrás doutro coma un barruzo constante, non podía esperar outra cousa.
Así que non lle cambiei a vida aquel día. A duras penas chegamos ó cine, empapados coma bobos e sin cenar.

miércoles, 9 de enero de 2013

martes, 8 de enero de 2013

Prólogo al libro de Jacinto Antón

El mismo mar baña por igual las Svalbard y la Ría de Foz, la Ítaca que añoraba Odiseo y la Isla Elefante de la que Shackleton escapó.
Vivimos rodeados de él y necesitamos navegarlo y pescar; pero es un medio hostil para nosotros, que nacemos gateando. Es un enorme animal dormido que nos mata sin querer cuando se despereza, pero como tenemos que convivir con él nos decimos que lo dominamos, que lo entendemos incluso. Hemos inventado a Escila y Caribdis y al Kraken para justificar su traición cuando atacaba barcos y se quedaba con sus marineros; y dragones, en los mapas antiguos, por no confesar simplemente que había zonas de aquel mar con el que convivíamos que todavía nos eran desconocidas.
La única manera de ir conociendo al monstruo, de perderle el miedo al mar, es jugar de pequeño en una playa. En ese momento todo es sencillo: no creemos que exista nada más allá del horizonte, así que el mar es solamente una ola que viene a estallar en la arena y otra que la sigue; y la lucha histórica de la Humanidad contra el animal indomable se reduce a decidir entre tirarte de cabeza hacia la ola o intentar la sutileza de dejarte mecer y hacer que pase a través de ti.
Este libro funciona como una playa, una lectura soleada en la que siestear mientras suenan rítmicamente de fondo las olas batiendo contra la arena. Scott, Almászy, Lawrence... todas arrastran profundidades en las que perderse, podríamos pasarnos la vida entera buceando. Este libro te permite chapotear en la orilla, gritar entre la espuma y, tal vez, escoger una ola bajo la cual sumergirte y seguir a partir de ahí buceando mar adentro.